Kerstvakantie activiteiten: twee weken vullen zonder scherm
Twee weken, koud, om half vijf donker, en tussen de feestdagen door drie dagen waarop niemand weet wat er moet gebeuren. Dit is wat er in december wél werkt.
De kerstvakantie is twee weken lang, en dat is precies één week langer dan iedereen inschat. De feestdagen zelf vullen zichzelf: er is bezoek, er is eten, er is iets te doen. Het probleem zit in de dagen ertussen en in de week erna, wanneer het speelgoed niet nieuw meer is en het buiten om half vijf donker wordt.
Dit is een pagina over die dagen.
Waarom december buiten beter werkt dan je denkt
Twee dingen die in de zomer niet kunnen, kunnen nu wel.
Het eerste is het donker. In juni moet een kind tot elf uur opblijven voor een zaklamptocht. In december kan het om vijf uur, direct na het eten, en is het om zes uur alweer voorbij.
Het tweede is de kale natuur. Zonder blad zie je nesten die er het hele jaar al zaten, en zonder ondergroei is elk spoor in de modder of de rijp meteen duidelijk.
Wat je wel nodig hebt is een andere maatstaf voor hoe lang je buiten blijft. Een kwartier met iets warms erna is beter dan een uur waarin het gezeur begint.
Vier dingen die in december werken
De zaklamptocht na het eten
Het simpelste idee van deze pagina en het idee waar kinderen het het langst over hebben. Loop een rondje dat jullie overdag ook lopen, met een zaklamp per persoon.
Maak er een opdracht van in plaats van een wandeling: tel hoeveel ramen er een kerstboom hebben, of zoek vijf dingen die er in het donker anders uitzien dan overdag.
Vogels voeren en tellen
Dit is de enige activiteit hier die twee weken lang doorloopt en elke dag iets oplevert. Hang vetbollen of een voedersilo op een plek die vanuit het raam te zien is, en houd bij welke soorten er komen.
In de winter is voeren ook echt nuttig, want natuurlijk voedsel is dan schaars. Kinderen die drie dagen achter elkaar kijken, gaan verschillen zien tussen een koolmees en een pimpelmees zonder dat iemand het ze uitlegt.
Geen brood en geen gekruid of gezouten eten. Wel vetbollen, ongezouten pinda’s, zonnebloempitten of stukjes appel. Zet er ook water bij als het vriest, want drinken vinden vogels dan lastiger dan eten.
Sporen in rijp, modder of sneeuw
Bij vorst staat elk spoor scherp in de rijp op een houten vlonder of een autodak. Bij sneeuw is het feest, maar dat is in Nederland geen gegeven.
De opdracht: vind drie verschillende sporen en bedenk welk dier het was. Kijk naar grootte, aantal tenen en of er nagels in staan. Een foto maken werkt beter dan onthouden.
Buiten iets warms maken
Een vuurkorf, een campingbrander of gewoon een thermoskan die je meeneemt. Het punt is niet het koken maar de reden om buiten te blijven staan terwijl je het koud hebt.
Warme chocolade buiten opdrinken na een kwartier lopen verandert een kort rondje in iets waar kinderen om vragen.
De dagen tussen kerst en oud en nieuw
Dit zijn de moeilijkste dagen van de hele vakantie. Iedereen is uitgefeest, niemand heeft een plan, en het schermgebruik loopt precies dan op.
Wat helpt is iets dat doorloopt in plaats van iets eenmaligs. De vogeltelling hierboven is daar geschikt voor. Een andere die goed werkt: maak samen een terugblik op het jaar met twaalf foto’s, één per maand, en laat je kind bij elke foto opschrijven wat er gebeurde.
Als het echt niet kan
IJzel, storm, of een ziek kind. Dan geldt dezelfde regel als op een regendag:
Kies één ding dat lang duurt, niet vijf dingen van tien minuten.
Een hut bouwen die tot bedtijd mag blijven staan, een speurtocht door het huis met vijf briefjes, of een kleurplaat afmaken voor iemand die hem krijgt. De uitgebreide versie staat in de gids over wat te doen met kinderen bij regen; die ideeën werken in december net zo goed.
Praktisch: wanneer valt de kerstvakantie
De kerstvakantie duurt twee weken en is voor heel Nederland gelijk. Dat is anders dan bij de herfst- en voorjaarsvakantie, waar het land in drie regio’s uiteenvalt. Hij begint rond de derde week van december en loopt door tot begin januari.
Kijk voor de exacte dagen in de schoolgids, want scholen mogen van de landelijke data afwijken zolang ze dat vooraf melden.
Eén missie is genoeg om te beginnen
Twee weken vullen hoeft niet. Eén avond de zaklampen pakken is genoeg, want de tweede keer vraagt je kind er zelf om.
De Startmissie is daar gemaakt voor: een echte buitenopdracht, gratis, waarmee je kind de eerste rang verdient. Ook in december.
Kleurplaten die hierbij horen
Gratis om te printen, voor het rustige moment tussen het buitenspelen door.
Veelgestelde vragen
Wat kun je doen met kinderen in de kerstvakantie?
Buiten werkt in december beter dan mensen denken: een zaklamptocht direct na het eten, vogels voeren en tellen, sporen zoeken in rijp of sneeuw, en een vuurkorf of warme chocolade als afsluiting van een kort rondje. Binnen werkt één lange activiteit beter dan vijf korte, bijvoorbeeld een hut bouwen of samen kleuren.
Wanneer is de kerstvakantie?
De kerstvakantie duurt twee weken en is voor heel Nederland gelijk, anders dan bij de herfst- en voorjaarsvakantie. Hij begint rond de derde week van december en loopt tot begin januari. De exacte dagen staan in de schoolgids, want scholen mogen afwijken.
Is het niet te koud om met kinderen naar buiten te gaan in december?
Kou is vooral een kledingprobleem. Met een muts, wanten en een extra laag houden kinderen het prima een kwartier tot een half uur vol, zeker als ze bewegen. Kort en met iets warms als afsluiting werkt beter dan lang doorzetten. Bij ijzel of harde wind sla je een dag over.
Wat doe je op de dagen tussen kerst en oud en nieuw?
Dat zijn de lastigste dagen van de vakantie: de feestdagen zijn voorbij, het is nog geen oud en nieuw, en iedereen hangt rond. Geef die dagen een eigen invulling met iets dat doorloopt, bijvoorbeeld elke dag de vogels tellen die op het voer afkomen, of een terugblik maken op het jaar met foto's.