Wat te doen in de herfstvakantie? Zo kom je door die week heen

Rond dag drie slaat het toe. Het is geen zomer, dus zwemmen valt af. Het is geen kerst, dus er is niets om naartoe te leven. Het regende gisteren, het regent waarschijnlijk morgen weer, en om half elf ‘s ochtends staat er iemand in de deuropening met de zin die je al zag aankomen: ik verveel me.

Dan pak je de tablet. Niet omdat je dat wilt, maar omdat je op dat moment geen beter idee hebt.

Dit is de pagina met die betere ideeën. Geen lijst van vijftig dingen waarvan er veertig niet kunnen, maar een handvol dingen die werken in oktoberweer, met kinderen van ongeveer zes tot twaalf, zonder dat je er een dagtocht of een entreekaartje voor nodig hebt.

Het enige dat echt verschil maakt

“Ga eens lekker buiten spelen” werkt niet. Dat is geen opdracht maar een wens, en je kind hoort precies dat.

Wat wel werkt is één concrete missie met een doel en een einde. Niet “ga naar het park”, maar “zoek drie verschillende soorten blad en één die niemand van ons kan benoemen”. Niet “ga buiten kijken”, maar “loop naar de eik op de hoek zonder dat ik je hoor vertrekken”.

Het verschil zit in de vorm, niet in de moeite. Beide kosten je één zin. Alleen de tweede geeft je kind iets om te winnen.

Dat is ook precies wat een Wildernis Ninja doet: opletten, sluipen, opmerken wat een ander over het hoofd ziet. Meer over dat idee staat op de pagina over buitenspelen.

Vijf missies die passen bij de herfst

Sporenjacht in de modder

Herfst is het enige seizoen waarin de grond precies zacht genoeg is. Na een regenbui staan de sporen van honden, vogels, katten en soms een ree scherp in de modder langs paden en slootkanten.

De opdracht: vind drie verschillende sporen en probeer te bedenken welk dier het was. Grootte, aantal tenen en of er nagels in staan vertellen het meeste. Een foto maken werkt beter dan onthouden, en thuis opzoeken is het halve plezier.

De bladerenverzameling met één regel

Bladeren verzamelen is oud nieuws, tot je er één regel aan toevoegt: elk blad moet van een andere boom komen. Ineens is het zoeken in plaats van rapen.

Thuis kun je ze tussen krantenpapier onder een stapel boeken leggen. Na een paar dagen zijn ze plat en droog en kun je ze opplakken. Wie het rustiger wil houden, kan ondertussen de bladeren kleurplaat of de herfst kleurplaat erbij pakken.

Paddenstoelen fotograferen, niet plukken

Oktober is paddenstoelenmaand, en dit is de mooiste opdracht van het rijtje: ga op zoek naar vijf verschillende paddenstoelen en fotografeer ze van dichtbij, vanaf de grond.

Paddenstoelen worden bekeken, niet aangeraakt en zeker niet geproefd. Sommige soorten zijn giftig en het verschil is voor niemand met het blote oog te zien. Zeg deze regel hardop voordat je vertrekt, en was thuis de handen.

Verder is het volkomen veilig en levert het foto’s op waar je kind trots op is.

Wie erna nog even door wil, vindt hier de paddenstoel kleurplaat.

De nachtmissie

Dit is het geheime voordeel van de herfstvakantie: het is om zes uur al donker. In juli kun je geen nachtmissie doen zonder tot elf uur op te blijven, in oktober kan het na het eten.

Neem zaklampen mee en loop een rondje dat je overdag ook loopt. Alles klopt niet meer: geluiden komen van de verkeerde kant, bekende bomen zien er anders uit, en een egel of vleermuis is ineens een gebeurtenis. Tien minuten is genoeg. Voor veel kinderen is dit het enige waar ze het na de vakantie nog over hebben.

Kastanjes en eikels met een opdracht erbij

Rapen doen kinderen vanzelf. Het wordt pas een missie als er een doel bij komt: de grootste kastanje van de vakantie, de gladste, of precies twintig eikels om mee te bouwen.

Met een prikker en satéstokjes maak je er thuis dieren van. En wie in de buurt eekhoorns of egels ziet: die zijn nu volop bezig met hetzelfde, maar dan omdat ze de winter door moeten. De eekhoorn kleurplaat en de egel kleurplaat sluiten daarop aan.

En als het de hele week regent

Dat kan gebeuren, en het hoeft de vakantie niet te breken. Met een regenpak en laarzen is regen geen probleem maar een ander soort buiten: plassen springen, een dam bouwen in de goot, kijken waar het water heen gaat. Slakken laten zich alleen bij nat weer zien.

Wil je toch binnen blijven, kies dan één ding dat lang duurt in plaats van vijf dingen van tien minuten. Vijf korte activiteiten leveren vijf keer opnieuw de vraag “en nu?” op.

Er staat een aparte gids over wat te doen met kinderen bij regen met meer ideeën van beide soorten.

Praktisch: wanneer valt de herfstvakantie precies

De herfstvakantie duurt één week en valt in oktober, maar niet in het hele land tegelijk. Regio Noord is meestal als eerste aan de beurt, daarna volgen regio Midden en Zuid. Voor Zuid-Holland, Noord-Holland en Utrecht betekent dat de tweede van de twee weken.

Let op: het zijn adviesdata van het ministerie. Scholen mogen daarvan afwijken zolang het vooraf in de schoolgids staat. Kijk daar dus altijd even, zeker als je iets wilt boeken.

Begin met één missie

Je hebt geen weekplanning nodig. Eén missie op de eerste ochtend is genoeg, want de tweede vraagt je kind daarna zelf.

De Startmissie is precies dat: drie echte buitenopdrachten van een kwartier, met een Ninja Paspoort waarin je kind zijn rang bijhoudt. Gratis, en je hebt er niets anders voor nodig dan een jas en een stuk stoepkrijt.